Alimlər dünyanın ən dəqiq saatını hazırlayıblar
Alimlər dünyanın ən dəqiq atom saatını hazırladıqlarını açıqlayıblar.
AzEdu.az xarici mediaya istinadən xəbər verir ki, Sinqapur Milli Universitetinin (NUS) Kvant Texnologiyaları Mərkəzində lutesium elementindən hazırlanan atom saatı rekord dəqiqlik nümayiş etdirib.
“Nature” jurnalında dərc olunan araşdırmaya görə, saatın keçid tezliyi 19 onluq mərtəbəyədək ölçülüb və ölçmə qeyri-müəyyənliyi 1 × 10⁻¹⁹ təşkil edib. Bu göstərici indiyədək hər hansı optik atom saatı üçün qeydə alınmış ən aşağı qeyri-müəyyənlik hesab olunur.
Tədqiqatçılar iki lutesium saatının işini 200 saat ərzində müqayisə ediblər. Saatlar 5,7 × 10⁻¹⁹ qeyri-müəyyənlik daxilində uyğunluq göstərib ki, bu da ən həssas saat müqayisəsi kimi qiymətləndirilir.
Alimlərin sözlərinə görə, lutesiumun əsas üstünlüklərindən biri temperatur dəyişiklikləri və maqnit sahələrindən demək olar ki, təsirlənməməsidir. Bu isə saatın müxtəlif şəraitlərdə yüksək dəqiqliklə işləməsinə imkan verir.
Lutesium saatının digər mühüm xüsusiyyəti onun qravitasiya dəyişikliklərinə yüksək həssaslığıdır. Optik atom saatları 10⁻¹⁹ səviyyəsində hətta bir neçə millimetrlik yüksəklik fərqinin yaratdığı qravitasiya təsirini aşkar edə bilir.
Bu xüsusiyyət gələcəkdə Yer səthində qravitasiya dəyişikliklərinin daha dəqiq izlənməsinə və fundamental fizika sahəsində yeni araşdırmaların aparılmasına imkan yarada bilər.
Qeyd edək ki, hazırda saniyənin müəyyənləşdirilməsində əsas istinad kimi sezium atomlarından istifadə olunur. Daha yüksək tezliklə işləyən optik atom saatlarının inkişafı isə gələcəkdə saniyənin yenidən müəyyənləşdirilməsi üçün əsas texnologiyalardan biri hesab olunur.
NUS tədqiqatçıları növbəti mərhələdə lutesium saatını dəqiqliyini itirmədən daha kiçik və daşına bilən sistemə çevirməyi planlaşdırırlar.
