20 sentyabr - Dövlət Suverenliyi Günü
Tarix elə günlər yaradır ki, həmin günlər təqvimdə adi bir tarix olmaqdan çıxır, xalqın yaddaşına, milli qüruruna və dövlətçilik salnaməsinə çevrilir. 20 sentyabr da Azərbaycan xalqı üçün məhz belə əlamətdar günlərdən biridir. Bu tarix artıq yalnız təqvimdəki bir gün deyil, milli iradənin, dövlət suverenliyinin, Vətən uğrunda mübarizənin və tarixi ədalətin bərpasının rəmzidir.
2023-cü il sentyabrın 19-da Qarabağ iqtisadi rayonunda başlanan lokal xarakterli antiterror tədbirləri sentyabrın 20-də başa çatdı. Azərbaycan Prezidentinin rəsmi məlumatına görə, 23 saat davam edən əməliyyat nəticəsində qarşıya qoyulmuş vəzifələr yerinə yetirildi və Azərbaycanın dövlət suverenliyi tam bərpa olundu.
Bu tarixi hadisə Azərbaycan xalqının onilliklər boyu daşıdığı bir arzunun gerçəkləşməsi idi. Qarabağ torpaqlarımız 30 ilə yaxın işğal və münaqişənin ağır nəticələrini yaşadı. Şəhərlər və kəndlər dağıdıldı, yüz minlərlə insan doğma yurd-yuvasından didərgin düşdü. Lakin bütün bu ağrılara baxmayaraq, xalqımızın yaddaşında Vətənə qayıdış ümidi heç vaxt sönmədi.
2020-ci ildə Vətən müharibəsində əldə edilən Zəfər Böyük Qayıdışın yolunu açdı. 44 günlük müharibə nəticəsində Azərbaycanın bir sıra şəhər və kəndləri, o cümlədən Qarabağın döyünən ürəyi Şuşa, Xocavənd rayonunun Hadrut qəsəbəsi və çoxsaylı yaşayış məntəqələri azad edildi.
2023-cü ilin sentyabrında isə bu proses yeni və tarixi mərhələyə qədəm qoydu: Xankəndi, Xocalı, Xocavənd və Ağdərə şəhərlərində Azərbaycanın suverenliyi bərpa edildi. Bu şəhərlərin hər birinin Azərbaycan tarixində özünəməxsus yeri var.
Xocalı bizim yaddaşımızda həm faciənin, həm də milli dirçəlişin simvoludur. 1992-ci ilin fevralında Xocalıda baş verən qanlı hadisələr xalqımızın yaddaşında dərin iz buraxıb. Lakin illər sonra Xocalıda Azərbaycan bayrağının dalğalanması tarixin başqa bir səhifəsini açdı. 2023-cü ilin sentyabrında Xocalı şəhəri Azərbaycanın nəzarətinə keçdi və 2024-cü ildən burada keçmiş məcburi köçkünlərin qayıdışı başladı.
Xankəndi Azərbaycan dövlətçiliyi baxımından xüsusi əhəmiyyət daşıyan şəhərdir. 20 sentyabr 2023-cü il bu şəhərin tarixində yeni mərhələnin başlanğıcı oldu. Azərbaycanın üçrəngli bayrağının Xankəndidə ucaldılması dövlət suverenliyinin əyani ifadəsinə çevrildi.
Xocavənd də uzun illər işğalın ağır nəticələrini yaşadı. 2023-cü il sentyabrın 19–20-də keçirilmiş tədbirlər nəticəsində rayonun şəhər mərkəzi də daxil olmaqla ərazisinin tam şəkildə Azərbaycanın nəzarətinə keçməsi ilə tarixi proses başa çatdı.
Ağdərə isə Qarabağın strateji və tarixi məkanlarından biridir. 2023-cü il sentyabrın 20-də Ağdərə şəhərinin qanunsuz silahlı birləşmələrdən təmizlənməsi Azərbaycanın dövlət suverenliyinin bərpasının mühüm mərhələlərindən biri oldu.
Məhz buna görə 20 sentyabrın mənası dörd şəhərin azad edilməsi ilə məhdudlaşmır. Bu tarix bütövlükdə Azərbaycan dövlətinin öz ərazisində suverenliyini tam bərpa etməsinin rəmzidir. Azərbaycan Prezidenti tərəfindən 2024-cü il 19 sentyabr tarixində imzalanmış sərəncamla sentyabrın 20-si Dövlət Suverenliyi Günü elan edilib. Həmin il 18 sentyabr tarixli sərəncamla isə 20 sentyabr Xankəndi, Xocalı, Xocavənd və Ağdərə şəhərləri günü kimi müəyyənləşdirilib.
Bu tarixin əbədi yaşaması, ilk növbədə, şəhidlərimizin xatirəsinə ehtiram deməkdir. Çünki bu Zəfərin arxasında minlərlə Azərbaycan övladının Vətən qarşısında sədaqəti, fədakarlığı dayanır. Biz 20 sentyabrı qeyd edərkən yalnız qələbəni deyil, Zəfərimizin əldə olunması naminə canından keçən qəhrəmanlarımızı da ehtiramla xatırlayırıq.
2023-cü il 20 sentyabr Azərbaycan tarixində dövlətçilik, milli birlik və suverenlik baxımından xüsusi əhəmiyyət daşıyan tarixi gün kimi yadda qaldı. Məhz həmin gün Azərbaycan Respublikasının Prezidenti, Müzəffər Ali Baş Komandan İlham Əliyev xalqa müraciət edərək Qarabağda həyata keçirilən lokal xarakterli antiterror tədbirlərinin qarşıya qoyulan vəzifələrin yerinə yetirilməsi ilə başa çatdığını və Azərbaycanın öz suverenliyini bərpa etdiyini bəyan etdi.
19 sentyabrda başlayan və cəmi 24 saatdan az davam edən antiterror tədbirlərinin nəticəsi 44 günlük Vətən müharibəsində əldə olunmuş Zəfərin məntiqi davamı oldu. 2020-ci ildə Azərbaycan Ordusunun qazandığı Qələbə ilə ölkəmizin ərazi bütövlüyünün bərpası istiqamətində mühüm mərhələ başa çatdısa, 2023-cü ilin 20 sentyabrında Azərbaycanın bütün ərazisində dövlət suverenliyinin tam bərpası təmin edildi. Beləliklə, ərazi bütövlüyü ilə suverenliyin bərpası bir-birini tamamlayan iki mühüm tarixi nəticəyə çevrildi.
20 sentyabr 2023-cü il bu baxımdan yalnız bir hərbi əməliyyatın başa çatdığı tarix deyil. Bu tarix Azərbaycan dövlətinin öz ərazisində konstitusiya quruluşunu və dövlət hakimiyyətinin suverenliyini tam təmin etməsi ilə bağlı mühüm tarixi mərhələni ifadə edir. Azərbaycan Prezidentinin 19 sentyabr 2024-cü il tarixli sərəncamı ilə də sentyabrın 20-si rəsmi olaraq Dövlət Suverenliyi Günü elan edilmişdir.
Bu tarix Vətən müharibəsində şəhid olan qəhrəmanlarımızın, sonrakı mərhələlərdə Azərbaycanın suverenliyi uğrunda canından keçən hərbçilərimizin xatirəsi ilə də sıx bağlıdır. Onların vətənpərvərliyi, Azərbaycan Ordusunun şücaəti və peşəkarlığı, xalqımızın milli həmrəyliyi dövlətimizin ərazi bütövlüyünün və suverenliyinin bərpası prosesində mühüm yer tutur.
20 Sentyabr Azərbaycan xalqının yaddaşında qürur, dövlətçilik əzmi və milli iradə ilə səsləşən əlamətdar bir tarixdir. Bu gün 30 ilə yaxın davam edən işğal və separatizm mərhələsindən sonra Azərbaycanın öz ərazi bütövlüyünü və dövlət suverenliyini tam şəkildə təmin etməsinin rəmzlərindən biri kimi tariximizə yazılıb. Bu səbəbdən 20 Sentyabr tariximizdə qürurverici və şanlı səhifələrdən biri kimi gələcək nəsillərin yaddaşında əbədi yaşayacaqdır.
20 Sentyabr 2023-cü il Azərbaycan tarixinin ən mühüm və yaddaqalan günlərindən biri kimi şanlı tariximizə həkk olunub. Məhz həmin gün Azərbaycan Ordusunun həyata keçirdiyi lokal xarakterli antiterror tədbirlərinin dayandırılması ilə ölkəmizin ərazi bütövlüyünün və suverenliyinin tam bərpası istiqamətində mühüm tarixi mərhələ tamamlandı. Bu tarix xalqımızın uzun illər boyu daşıdığı haqq və ədalət arzularının gerçəkləşməsinin rəmzinə çevrildi.
20 Sentyabrın əhəmiyyəti yalnız hərbi uğurla məhdudlaşmır. Bu gün Azərbaycan dövlətçiliyinin gücünün, milli iradənin və xalq–ordu birliyinin təcəssümüdür. Qarabağda separatçı rejimin mövcudluğuna son qoyulması və Azərbaycan Respublikasının suverenliyinin bütün ərazisində təmin edilməsi ölkəmizin müasir tarixində yeni səhifə açdı.
Bu tarixi prosesdə Prezident, Müzəffər Ali Baş Komandan İlham Əliyevin siyasi iradəsi, qətiyyətli mövqeyi və ardıcıl dövlət siyasəti xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Onun rəhbərliyi ilə Azərbaycan uzun illər ərzində məqsədyönlü şəkildə gücləndirilmiş, ordu quruculuğuna xüsusi diqqət yetirilmiş və ölkənin milli maraqlarının müdafiəsi istiqamətində mühüm addımlar atılmışdır.
20 Sentyabr həm də 44 günlük Vətən müharibəsində qazanılmış Zəfərin məntiqi davamı və nəticələrinin möhkəmləndirilməsi baxımından xüsusi tarixi məna daşıyır. 2020-ci ildə əldə edilən Qələbə Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün bərpası yolunda həlledici dönüş yaratdısa, 2023-cü ilin sentyabr hadisələri ölkənin suverenliyinin bütün ərazisində təmin olunmasını reallaşdırdı.
Bu səbəbdən 20 Sentyabr tarixini Azərbaycan xalqının yaddaşında yalnız bir təqvim günü kimi deyil, dövlətimizin suverenliyinin tam bərpasını simvolizə edən tarixi gün kimi qiymətləndirmək mümkündür.
Bu Qələbənin əbədi yaşamasının əsas şərti isə onu yaradan tarixi həqiqətləri gələcək nəsillərə düzgün çatdırmaq, şəhidlərimizin əziz xatirəsini daim uca tutmaq və Azərbaycanın ərazi bütövlüyü və suverenliyi uğrunda əldə edilmiş nəticələri qorumaqdır.
20 Sentyabr – Zəfərimizin, suverenliyimizin və milli iradəmizin tarixə yazıldığı gündür. Bu şərəfli tarix Azərbaycan xalqının yaddaşında zaman- zaman yaşayacaqdır!
