Finiş xəttindən kənarda - Böyük beynəlxalq yarış tədbiri Azərbaycanın turizm iqtisadiyyatında canlanma yaradır
Mastercard™ İqtisadiyyat İnstitutunun yeni araşdırmaları 2025-ci ildə keçirilən böyük beynəlxalq yarışın Bakıda iaşə müəssisələrindən pərakəndə satışa qədər müxtəlif sektorlarda turist xərclərinə böyük təsir göstərdiyini müəyyən edib. Mastercard™ın ümumiləşdirilmiş və anonim məlumatlarına əsaslanan təhlil, bu tədbirin şəhərin turizm iqtisadiyyatının əsas sektorlarında xərcləri necə artırdığını ortaya qoyur.
Yarışdan əvvəl və sonrakı beş gün ərzində iaşə müəssisələrində transsərhəd xərcləri tədbirsiz gözlənilən səviyyə ilə müqayisədə təxminən üç dəfə artıb, pərakəndə satış xərcləri isə 94% daha yüksək olub.
Yarış ərəfəsində xərclərin artması
Artım hələ yarışdan əvvəl, beynəlxalq ziyarətçilərin Bakıya gəlməsi ilə başlayıb. Yarışdan əvvəlki üç gün ərzində qida və işarə sektoru xərcləri tədbirsiz gözlənilən səviyyə ilə müqayisədə 65% yüksək olub, pərakəndə satış xərcləri isə 29% artıb.
Ən böyük artım isə həftəsonu müşahidə edilib. Yarış günü qida xərcləri təxmin edilən baza səviyyəsi ilə müqayisədə üç dəfədən çox artıb, pərakəndə satış xərcləri isə bir gün əvvəl gözlənilən səviyyədən 154% yuxarı olmaqla pik həddə çatıb.
Qeyd etmək lazımdır ki, bu təsir yarışla bitməyib. Ertəsi gün qida və işarə sektoru xərcləri 147% yüksək qalıb, pərakəndə satış xərcləri isə təxmin edilən səviyyədən demək olar ki, iki dəfə çox olub.
“Səyahətçilər getdikcə daha çox məzmunlu və zəngin təcrübə vəd edən səyahətlərə can atdıqca, böyük idman yarışları və mədəni tədbirlər turizm istiqamətinin cəlbediciliyinin formalaşdırılması baxımından mühüm rol oynayır. Ziyarətçi davranışını və xərc tendensiyalarını daha yaxşı anlamaqla bizneslər, turizm sahəsinin maraqlı tərəfləri və siyasətçilər səyahətçilərin ehtiyaclarını daha yaxşı proqnozlaşdıra, təcrübələri təkmilləşdirə və Azərbaycanda turizmin inkişafı üçün yeni imkanlar yarada bilərlər”, - Mastercard™ın Türkiyə və Azərbaycan üzrə Baş Direktor Onur Faydacı bildirib.
Türkiyəli turistlər ən çox xərcləyən qrup olub
Yarışdan əvvəl və sonrakı beş gün ərzində Azərbaycanda Mastercard™ kartları ilə transsərhəd xərclərinin təxminən 25%-i Türkiyədən gələn turistlərin payına düşüb ki, bu da onları turist xərcləri baxımından lider edib. Sonrakı yerləri 14% ilə Birləşmiş Krallıqdan, 11% ilə Qazaxıstandan və 6% ilə Birləşmiş Ərəb Əmirliklərindən (BƏƏ) gələn turistlər tutublar.
Xərclərin strukturu da turist qruplarına görə dəyişib. Məsələn, Birləşmiş Krallıq, BƏƏ və Almaniyadan gələn turistlərin xərclərinin daha böyük hissəsi iaşə müəssisələrinin payına düşüb ki, bu da Bakının qastronomik məkanlarına böyük marağı əks etdirir.
Səudiyyə Ərəbistanından gələn turistlərin xərclərində ən böyük payı yerləşmə təşkil edib. Belarus, Qazaxıstan və Gürcüstandan gələn ziyarətçilərin xərclərində isə geyim məhsulları nəzərəçarpacaq paya sahib olub.
Bütün bu tendensiyalar yarışın - qida və mehmanxana biznesindən pərakəndə satışa qədər - Bakının turizm iqtisadiyyatının müxtəlif sahələrində iqtisadi fəallığı necə dəstəklədiyini göstərir.
Tədbirin yaratdığı tələbin daha aydın mənzərəsi
Sadə illik müqayisə çərçivəsindən kənara çıxmaq üçün Mastercard™ İqtisadiyyat İnstitutu (ing. Mastercard™ Economics Institute/MEI), Mastercard™ın ümumiləşdirilmiş və anonim məlumatları əsasında tədbir olmadan xarici turistlərin xərclərinin necə ola biləcəyini modelləşdirmək üçün sintetik nəzarət metodologiyasını tətbiq edib. Bu, MEI-yə məhz tədbir səbəbindən yaranan xərcləri və bu təsirin Bakının turizm iqtisadiyyatı üzrə necə paylandığını müəyyən etməyə imkan verib. Nəticələr böyük beynəlxalq tədbirlərin turizmlə bağlı sektorları dəstəkləməkdə və tədbirin keçirildiyi şəhərdə xərcləri artırmaqda oynaya biləcəyi daha geniş rolu vurğulayır. Onlar həmçinin biznes müəssisələrinə və siyasətçilərə böyük tədbirlər səbəbindən turist davranışının necə dəyişdiyinə dair dəyərli fikirlər təqdim edir.
